'Een nieuw elan is zichtbaar in de sociale sector met nieuwe kansen,' aldus Marijke Steenbergen van kennisinstituut MOVISIE: ‘We kunnen het sociaal werk moderniseren en nieuwe accenten leggen.’ De gezamenlijke organisaties in de welzijnssector presenteerden op het Wmo-congres, 27 mei in Nieuwegein, de “Toekomstagenda Sociaal Werk”.
‘De op stapel staande bezuinigingen in het sociaal werk bieden ook kansen,’ is de overtuiging van Marijke Steenbergen, van MOVISIE. ‘We moeten het rendement van sociaal werk inzichtelijk maken met onderzoek. Welzijnsprojecten kunnen ingezet worden om te voorkomen dat mensen in zwaardere zorgtrajecten terecht komen. Het bespaart geld en ondersteunt mensen in hun zelfredzaamheid.’
Keuzes
De tijd is rijp voor een toekomstagenda, zegt Marijke Steenbergen: ‘Er gebeurt ontzettend veel op het gebied van sociaal werk. Nieuwe programma’s worden uitgevoerd, die ook weer hun effect hebben op deskundigheid en opleiding van professionals. Daarnaast moeten nu ook belangrijke keuzes worden gemaakt over de besteding van de financiële middelen. De komende bezuinigingen nopen tot nadenken over hoe we sociaal werk nog slimmer kunnen uitvoeren.’
Vaag begrip
Een van de discussiepunten is het begrip welzijnswerk te vervangen door sociaal werk. ‘Omdat het een vaag begrip is,’ zegt Steenbergen. ‘Welzijnwerk wordt niet alleen gedaan door welzijnsorganisaties, ook door bijvoorbeeld burgerinitiatieven, politie of vrijwilligers. Sociaal werk geeft beter de breedte weer van het terrein waarop de professional zich begeeft.’
Stoel
Een onderdeel van dat ‘brede terrein’ is de zorg. De sector heeft de ambitie met sociaal werk de zorg voor mensen te vervangen of uit te stellen. Gaat het sociaal werk daarmee de concurrentie met de zorgorganisaties aan? ‘Dat is geen issue,’ zegt Marijke Steenbergen. ‘Er komt met de vergrijzing zó veel hulpvragen op ons af. De vraag die ook wel wordt gesteld: “Ga je niet te snel op de stoel van de zorgprofessional zitten?” Dat doen we niet, we werken bovendien aan deskundigheidsbevordering van de sociale professional.’
Actiepunten
Organisaties in de welzijnssector gaan in debat over een aantal actiepunten. Op het congres 'Wmo en Welzijn Nieuwe Stijl 2010', donderdag 27 mei, werden de eerste punten gepresenteerd. Brancheorganisatie MOgroep, vereniging van welzijnsdirecteuren Verdiwel, kennisinstituut MOVISIE, CMOnet (koepel provinciale centra voor maatschappelijke ontwikkeling) willen aan de slag om sociaal werk beter op de kaart te zetten.
“Er moet geïnvesteerd worden in de kwaliteit van sociaal werk om zo welzijn van kwetsbare groepen, leefbaarheid in de wijken en het ‘meedoen’ voor alle burgers te garanderen. Er is een nieuwe elan voelbaar op lokaal niveau, in de politiek en in de brancheorganisaties welzijn. Professionals in de front linie voelen zich weer aangesproken om het verschil te maken voor mensen in armoede, in sociaal isolement of met een beperking. De branche wil hier op aansluiten met een toekomstagenda die een krachtige impuls moet geven en het beroep van welzijnswerker en het sociaal werk in de buurt een nieuw gezicht geeft.
De toekomstagenda omvat vier actiepunten:
- Professionalisering en kennisontwikkeling in de sector
Er moet een brede opleiding sociaal werk komen die generalisten opleidt, met kennisgericht onderwijs en een vijfde ‘praktijk’ jaar om zo ervaren professionals op te leiden, die als brede generalisten in de wijk ‘erop af gaan.’ Branche-organisaties, beroepsverenigingen, kennisinstituten, provinciale CMO´s, de lectoraten, hogescholen en Wmo-werkplaatsen gaan actief aan de slag met kennisontwikkeling en kennisdelen.
- Nieuwe rol en nieuw gezicht voor het sociale werk
De maatschappelijke claims, de sociale problemen en hulpvragen die op sociaal werkers afkomen wisselen sterk. Professionals moeten niet alleen veel zichtbaarder zijn, ook moeten ze nauw kunnen samenwerken met actieve burgers, in staat zijn eropaf te gaan, verantwoorde en weloverwogen interventies achter de voordeur kunnen plegen. Dat doet een hernieuwd beroep op ambachtelijkheid van het sociaal werk.
- Van welzijnswerk naar sociaal werk
Ten behoeve van de positionering en profilering afscheid nemen van het vage begrip welzijnswerk en kiezen in aansluiting op de nieuwe opleidingen voor de ook internationaal gangbare term ‘social work’ of sociaal werk.
- Substitutie van zorg naar welzijn
De substitutie van zorg naar welzijn biedt kansen voor preventie, aansluiting op de vraag van burgers en kostenreductie: sociaal werk is immers goedkoper dan zorg of justitie. Daarbij moet het rendement van sociaal werk inzichtelijk gemaakt worden