Het algemene thema van deze kenniskring is signalering van (potentieel) problemati-sche situaties waarbij sprake kan zijn van overlast, ernstige verwaarlozing, geweld of dreigende huisuitzetting. Het gaat hier onder andere over signaleringsmethoden, sig-naleringsnetwerken en adequate interventies.
De factoren waardoor mensen in problematische situaties als boven geschetst dreigen te komen, zijn velerlei. De ingang die de kenniskring heeft gekozen is die van de schuldenproblematiek. Binnen de WMO is signaleren en terugdringen van armoede een belangrijk thema. Het is daarom interessant om de schuldenproblematiek mede te interpreteren in het bredere kader van armoedeproblematiek en het beleid dat de gemeenten in Nederland voeren op het gebied van inkomensondersteuning en participatiebevordering.
De kenniskring is erop gericht professionele kennis te delen over de manieren waarop en de instrumenten waarmee de signalering en eerste interventies plaats vindt, en kennis te ontwikkelen over hoe de signalering en de aanpak van de problematiek zo vroeg mogelijk gestart kan worden, ter voorkoming van erger.
Er bestaat op dit moment nog niet een (vroeg)signaleringsinstrument.
Thematiek
Veel gemeenten en instellingen in de provincie Utrecht zoeken naar manieren om burgers met ernstige schuldenproblematiek zo vroeg mogelijk op het spoor te komen , zodat een olievlekwerking van problemen voorkomen kan worden. Het risico op opstapeling van problemen is groot. Veel mensen met grote schulden schamen zich daarvoor en zoeken niet makkelijk hulp. Zij maken vaak geen gebruik van de voorliggende voorzieningen waar zij recht op hebben. Ook wordt armoede in veel gevallen van generatie op generatie “overgeërfd”.
Dat vraagt enerzijds een meer outreachende aanpak van de professionals die signaleren, en anderzijds zouden de interventies gericht moeten zijn op het aanspreken en stimuleren van de kracht en leerbaarheid van de cliënt om zoveel mogelijk uit de armoedespiraal te blijven. Ook het project De Kanteling van de VNG weerspiegelt eenzelfde gedachtegang. Door het zgn. compensatiebeginsel centraal te stellen moeten burger en gemeente de vraag en behoefte en eigen mogelijkheden eerst goed verkennen om daarna te zoeken naar oplossingen. Behoud van eigen regie, zelfredzaamheid en zelfoplossend vermogen zijn daarbij leidend. Vele gemeentelijke WMO loketten zoeken op dit moment naar manieren om – samen met andere maatschappelijke organisaties - deze kanteling van beleid vorm te geven.
Doelstellingen
De doelstellingen van de kenniskring zijn de volgende:
- Kennis delen en vergroten over bestaande benaderingen van vroegsignalering (instrumenten, methoden, samenwerking)
- Een onderzoeksagenda op te zetten en uit te voeren mbt vroegsignalering van schuldenproblematiek in het kader van de toepassing van de WMO.
- Het ontwikkelen van producten ter bate van de beroepspraktijk en de opleidingen.
Opzet
De kenniskring kan beschouwd worden als een community of practice and learning oftewel een leerwerkplaats. Ze heeft een semi-open karakter: in principe bestaat ze uit een vaste kerngroep, maar andere mensen kunnen aanschuiven. De deelnemers worden uitgenodigd om zowel te komen ‘halen’ als te ‘brengen’.
De WMO werkplaats is primair bedoeld voor professionals, maar docenten en studenten zijn ook welkom. In de WMO kenniskring zijn ook onderzoekers aanwezig, omdat de kenniskring tevens een vorm van onderzoek doen is. De kenniskring komt 4 maal per jaar bij elkaar. Een bijeenkomst duurt 3 uur.
Werkwijze
Men wordt uitgenodigd over de grenzen van de eigen discipline te kijken en te zoeken naar creatieve oplossingen en nieuwe samenwerkingsvormen. Deelnemende professionals wordt gevraagd om hun eigen praktijken, praktijkervaringen en voornemens in te brengen. Vervolgens worden vragen en prioriteiten geformuleerd: wat zijn lacunes in de kennis? Wat zijn de uitdagingen voor de komende jaren? Wat zou ontwikkeld moeten worden? Wat zou nader onderzoek behoeven?
In het kader van vroegsignalering van schuldenproblematiek wordt een praktijkproject bij de Kredietbank gevolgd.
De resultaten van de onderzoeksprojecten komen terug in de bijeenkomsten van de kenniskring. De bijeenkomsten worden vervolgens ook gebruikt voor verdere kennisname van ‘good ideas & practices’, bijvoorbeeld in de vorm van werkbezoeken. Er zal concreet gewerkt worden in de richting van producten. Het Kenniscentrum Sociale Innovatie is verantwoordelijk voor de uitwerking van deze producten (onderzoek, documentatie, onderwijsprogramma’s ed).
Het is in dit kader wellicht interessant te vermelden dat de Faculteit Maatschappij en Recht (waaronder het Kenniscentrum Sociale Innovatie valt) ook de opleidingen HBO Gerechtsdeurwaarder en HBO Sociaal Juridische Dienstverlening onder zijn hoede heeft. Professionals met deze achtergrond zouden een belangrijke rol kunnen spelen in de vroegsignalering.
Coördinator: Janneke van der Mei
Programmaleider: lector Lia van Doorn