De komst van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) brengt grote veranderingen met zich mee op het gebied van zorg en welzijn. Deze vernieuwing vraagt veel van alle betrokkenen. Hoe kunnen bijvoorbeeld de professionals en beleidsmakers het best met de Wmo omgaan, en welke competenties hebben ze daarvoor nodig? En: hoe kunnen de doelstellingen van de Wmo worden behaald: meer zelfredzaamheid en grotere maatschappelijke participatie van (kwetsbare) burgers?
Om antwoord te vinden op deze vragen en om effectieve werkwijzen te ontwikkelen, is het Kenniscentrum Sociale Innovatie (KSI) van de Hogeschool Utrecht gestart met de Wmo-werkplaats Utrecht. Dit project richt zich op de hele provincie Utrecht en is één van de zes Wmo-werkplaatsen in Nederland die op initiatief van het ministerie van VWS zijn ingesteld. Het zal drie jaar lang actief zijn. De werkplaats beoogt het ontwikkelen, onderzoeken en doorgeven van praktijkkennis op het gebied van de Wmo, toegespitst op ‘community care’: zorg in en door de gemeenschap voor burgers in kwetsbare posities.
Samenwerking
De Wmo-werkplaats is een samenwerkingsverband tussen de Hogeschool Utrecht, de provincie Utrecht, Alleato (adviesbureau voor sociale vraagstukken) en CliëntenBelang Utrecht, alsmede een groot aantal gemeentes en zorg- en welzijnsinstellingen. De werkplaats wordt geleid door drie lectoren van de Hogeschool Utrecht die deskundig zijn op het terrein van community care en integrale wijkontwikkeling: Lia van Doorn, Hans van Ewijk en Jean Pierre Wilken.
Medewerkers van welzijns- en zorginstellingen, gemeenten, cliënten- en vrijwilligersorganisaties, onderzoekers en docenten van opleidingen zijn van harte welkom deel te nemen aan activiteiten van de werkplaats. Hieronder staan deze activiteiten op een rij.
Wmo-kenniskringen
Het hart van de werkplaats wordt gevormd door vijf Wmo-kenniskringen. Iedere kring heeft een eigen thema, waarover de deelnemers gedurende enkele jaren kennis delen en ontwikkelen. De inzichten worden teruggegeven aan de beroepspraktijk en het onderwijs. Elke kenniskring staat onder leiding van een lector van het Kenniscentrum Sociale Innovatie.
Over welke thema’s gaan de vijf Kenniskringen?
- Samenspel in de Buurt: het realiseren van samenwerkingsvormen op wijkniveau ter ondersteuning en realisering van community care.
- Van Sociaal Isolement naar Sociale Inclusie: het doorbreken van eenzaamheid en sociaal isolement bij kwetsbare mensen, zodat zij deelnemen aan de maatschappij.
- Presentie, Kwartiermaken en Support: kennis ontwikkelen rond drie belangrijke benaderingen. Bij de presentiebenadering draait het om de inzet van ‘nabije professionals’. Bij kwartiermaken gaat het om methoden om de toegankelijkheid van onze samenleving te vergroten voor mensen met beperkingen. En de supportbenadering gaat er van uit dat mensen in buurten op basis van eigen kracht en regie ondersteuning krijgen. Van groot belang hierbij is de kwaliteit van hun sociale netwerken.
- Signalering en Interventie: beoogt signalering van (potentieel) problematische situaties, waarbij sprake kan zijn van overlast, ernstige verwaarlozing, geweld of dreigende huisuitzetting. Het gaat hier onder andere om het ontwikkelen van methoden om vroegtijdig problemen te signaleren, en daarbij gebruik te maken van een netwerk. Ook methodes voor adequate interventies worden onderzocht.
- Monitoring, Lokale Beleidsontwikkeling en Zeggenschap: het ontwikkelen van instrumenten en werkwijzen waarmee de kwaliteit van de uitvoering van de Wmo gemeten kan worden. En waarmee gebruikers van de Wmo optimaal zeggenschap verkrijgen op het Wmo-beleid van de gemeente.
Onderzoek
Binnen elke kenniskring worden projecten in de provincie onderzocht, bedoeld om nieuwe of toegepaste kennis te ontwikkelen. Onderzoekers van het Kenniscentrum Sociale Innovatie analyseren en documenteren de gehanteerde werkwijzen en methoden en brengen de effecten ervan in beeld.
Onderwijsontwikkeling
Op basis van kennis uit de kenniskringen ontwikkelt de Wmo-werkplaats scholingsmodules voor het hoger en middelbaar beroepsonderwijs en biedt deze tevens aan als bij- en nascholing voor professionals.
Conferenties en studiebijeenkomsten
De Wmo-werkplaats organiseert conferenties en studiebijeenkomsten waar de ervaring en de kennis uit de projecten en de kenniskringen worden verspreid onder een bredere groep belangstellenden, zoals buurtprofessionals, gemeentelijke beleidsmedewerkers en vrijwilligers.
Scholing
De Wmo-werkplaats biedt een Wmo-leergang aan. Professionals kunnen cursusmodules volgen, waarvan er jaarlijks twee worden aangeboden. Het gaat om: Integrale Wijkontwikkeling, Supportgericht Werken in de Wmo, Outreachend Werken, Participatie en Burgerschap en Ondernemerschap in de Wmo. Het is mogelijk de hele leergang te volgen of één of meerdere afzonderlijke modules.